مهندسی صنایع و کاربردها در صنعت

مهندسی صنایع علم و هنر تولید انبوه محصولات و خدمات می باشد وبا تمرکز به منابع و توجه به اهداف ماموریت و درنگ در محدودیت ها و
توانایی های موجود یا فرصت و تهدیدهای محیط به “استانده” سازی با بهره گیری استانداردهای بین المللی، تجربیات و پژوهش، درپی
مکانیزه نمودن روشها و بهبود مستمر کارها، روش ها و فعالیت ها است.

مهندس صنایع رشته ای میان رشته ای می باشد که با شناخت نسبی کلیه حوزه های صنعت، محیط زیست، کرامت انسانی، سیاسی یا فنی
و تکنولوژی و اقتصاد به تحلیل و آنالیز داده های عملکردی کار پرداخته و با به کارگیری نمودار و داشبود ها یا ابزارهایی به سان: BI,CPM
… A.Q ,Simulation ,EVM ,Primavera Visio ,Chart Gant, اقدام یه تصمیم سازی برای مدیران نموده تا ذینفعان تصمیم گیری
های لازم را انجام دهند.

مهندسی صنایع عبارت است از کاربرد اصول و تکنیك بهبود، طراحی و نصب سیستم هایی شامل انسان، مواد، اطلاعات، انرژی و تجهیزات برای
فراهم آوردن امکان تولید انبوه بهینه کالاها و ارائه خدمات به شکلی کارا و مطلوب یا دلخواه و دلپذیر.

برای ارزیابی و بررسی کاربرد مهندس صنایع، دانش و مهارتهای ریاضیات، فیزیکی و علوم اجتماعی به همراه فنون و تکنیکهای طراحی
مهندسی نیاز است. فعالیتهای مهندسی صنایع همانند پلی است که ارتباط بین اهداف مدیریت و عملکرد عملیاتی سازمان را ایجاد می نماید.
مهندسان صنایع همواره درگیر افزایش بهره وری در مدیریت منابع انسانی، روشها و تکنولوژی است؛ حال آنکه سایر رشته های مهندسی بیشتر
درگیر ماهیت فنی فرآیندها و فرآورده ها می باشند.

مهندسی صنایع تنها رشته مهندسی است که عامل انسان یکی از مولفه های اصلی سیستم های مورد مطالعه آن را تشکیل می دهد، در نتیجه
مهندسان صنایع در تیم های میان رشته ای برای امور برنامه ریزی، نصب و کنترل و بهبود فعالیت های موسسات خدمت می کنند . فعالیت های
تولید، نوآوری در محصولات، بهبود ارائه خدمات، حمل و نقل، طراحی کارخانه، جریان اطلاعات سازمانی، برنامه ریزی و کنترل…. را خلق،
توسعه و بهبود می دهند.

مهندسان صنایع با تعامل بین متخصصان، به بهترین وجه، بستر الزم برای انجام فعالیت هاوکار گروهی را ایجاد نموده و امور طرحی، برنامه
ریزی، اجرا و نظارت بر عملکرد نظام های تولیدی خدماتی به شکل منسجم و اثر بخش انجام، انسجام، بهبود مستمر ، کاهش هزینه ها، ارتقا
کیفیت، سهولت کارها و راحتی کارکنان و منجربه جلب رضایت کارفرمایان و مشتریان خواهند شد.

تاریخچه مهندسی صنایع: اولین جرقه های پیدایش مهندسی صنایع به عنوان یك تخصص، با آغاز انقلاب صنعتی در ابتدای قرن 19زده
شد. انقلاب صنعتی که با ظهور اختراعات جدید خصوصاً در صنعت نساجی و اختراع ماشین بخار آغاز شد، باعث به کارگیری نیروی انسانی
بیشتر و افول صنایع کوچك یا دستی شد. با گسترش کارخانجات، نیاز به مدیریت و تفکر مدیریتی بیش از پیش احساس شد. به موازات
اختراعات و نوآوری در فرآ یندها، روشهای حسابداری و هزینه یابی گسترش یافتند. روشهای تحلیل علمی، آزمایشات و اثبات های علمی در
طراحی و ساخت ابزارآلات و ماشین ها به کار گرفته شد. اثرگذاری این تحولات در تفکر سازمانی مدیریت موجب شد مدیریت علمی به عنوان
یك نگرش و روش جدید مطرح شود.

اولین تلاش برای علمی شدن مدیریت از آمریکا شروع شد. در سال 1881 فردریك تیلور پدر مدیریت علمی، و بعد از او، فرانک گیلبرت و
همسرش لیلیان در جهت مطالعه کار با بررسی حرکات توانستند ابزار جدیدی را ابداع کنند. همچنین آنان به مسائل روانشناسی و انگیزه های
انسانی توجه نمودند. عملکرد پرداخت پاداش و نتایج قابل قبول آن توسط امرسان ایجاد و توسعه یافت.
مجموعه فعالیتهای تیلور و هم عصرانش برای فرموله کردن اصول اساسی به عنوان روشهای علمی مدیریت متمرکز شده بود که این فعالیت ها
تحت عنوان مدیریت علمی شناخته شد.

انجمن مهندسین مکانیک آمریکا به مدیریت علمی ارج نهاده و در سال 1912 انجمنی برای ارتقا و رشد مدیریت بنا نهاده شد که در سال
1915 انجمن تیلور نام گرفت. این انجمن از سال 1934 با عنوان انجمن مهندسی صنایع فعالیت خود را ادامه داد. در این دوران مدیران علمی
دارای تحصیلات مهندسی بودند و بسیاری خود را مهندس صنایع قلمداد می کردند و گروهی نیز در حیطه مدیریت به عنوان مشاوران
مدیریت مطرح بودند. به تدریج مواد درسی و مدرک مهندسی صنایع و برنامه های مربوطه مورد توجه قرار گرفت و در نهایت دانشکده های
مهندسی صنایع ایجاد و توسعه یافتند.

o اهميت مهندسی صنایع : مرور توانمندی ها و خدمات مهندسی صنایع، نقش و اهمیت مهندسی صنایع را به وضوح بیان میکند.
امروزه حیات اقتصادی سازمانها و موسسات تولیدی و خدمات در بازار رقابتی شدید جهانی به استفاده بهینه از منابع در دسترس
وابسته است. عموماً منابع در دسترس شامل مواد، منابع انسانی، ماشین آلات (تجهیزات، لوازم جانبی، امکانات، فضا، انرژی و …)،
منابع اطلاعاتی و منابع مالی طبقه بندی می شوند. ایجاد و نگهداری منابع یاد شده هزینه هایی را برای سازمان به دنبال دارد. هزینه
تمام شده واحد محصول هر سازمان متأثر از نحوه به کارگیری منابع است.

• به حداقل رسانیدن هزینه های هر شرکت تولیدی یا خدماتی و توانایی استفاده بهینه از منابع در تمام ارکان سازمانی و به
  دست آوردن حاشیه سود بیشتر، قدرت رقابتی سازمان، موسسه یا مجموعه را در بازار افزایش می دهد.
• با توجه به تحولات جهانی اقتصاد، قدرت رقابتی شرط اساسی موفقیت در کسب و کار محسوب می شود. توجه به نوآوری ها
  و ارتقا کیفی محصوالت و خدمات که از طریق تالش برای یافتن طرح های بهبود یافته و همچنین تحول در فرآیند کسب و کار
  نیز بقا و رشد موسسات را در پی خواهد داشت.
• اگر ضرورت ها و نیازمندیهای رسیدن به امور مذکور را با تکنیک های مهندسی صنایع تطبیق دهیم مشاهده می شود که
  مهندسی صنایع ابزار لازم برای حصول اهداف سازمانی را بطور فراگیر و سیستماتیک فراهم می آورد و این نشانگر نقش و
  اهمیت بالای مهندسی صنایع بعنوان موتور محرک حرکت سازمانهای امروزی است.
• اصول فکری و دیدگاهها در مهندسی صنایع: اساس مهندسی در هر گرایشی طراحی مبنی بر اندازه گیری، محاسبه و تحلیل با
  استفاده از علوم ریاضی و تجربی شکل می گیرد. در نتیجه حرفه مهندسی کامالً دید فنی و ماشینی دارد که موجب محدودیت
  دیدگاه در ابعاد خاص شده و برخی موضوعات مانند یافتن بهترین روشهای مدیریتی و ارتباطات انسانی در دیدگاه محض
  مهندسی نادیده گرفته می شود. مهندسی صنایع با در برداشتن نگرش سیستماتیک و فراگیر ارتباط تخصصهای مختلف و نهاد
  مدیریت سازمان را ایجاد نموده و امور برنامه ریزی، سازماندهی، هدایت و نظارت بر امور اجرایی با هماهنگی بیشتری دنبال می
  گردد. این نگرش استمرار همان سیر تفکر تیلور و هم عصران وی می باشد که با تالش تک تک آنان مجموعه اصول و نگرشهای
  مدیریت علمی موجودیت یافت. مدیریت علمی همان نگرش سنتی مهندسی صنایع است. با پیشرفت مدیریت علمی، مهندسی
  صنایع با تفکری بر مبنای علوم ریاضی، فیزیکی، اجتماعی و اقتصادی در عرصه صنعت و خدمات ظهور کرد که به معنی ایجاد
  یک تفکر فراگیر و سیستماتیک بود. نگاه مهندسی صنایع به مسائل از زوایا و دیدگاه های مختلف همانند توجه به خروجی و
  محصول سیستم، توجه به مشتری و نگرش به بهره وری سازمان قابل طرح و پیگیری می باشد که بر مبنای اصول فکری تقریباً
  یکسانی دنبال می گردد.

• اصول فکری مهندسی صنایع بر شش عامل استوار است:

i. خلاقيت: فعالیت اصلی هر مهندس صنایع ارائه طرح برای بهبود سیستم های جاری و یا ارائه طرح جدید می باشد که به
همین منظور قویاً نیاز به خلاقیت و نوع آوری جهت ارائه طرحهای نو و بدیع می باشد. در واقع با توجه به گستردگی مسائل،
مهندسی صنایع همانند اقیانوسی از فنون و علوم مختلف به عمق نیم متر با برخورداری از زمینه خلاقیت و ابتکار به
مهندسین صنایع این امکان را می دهد که در جهت حرفه کاربردی مورد نظر به تعمیق دانش خود پرداخته و فرصتی فراهم
می شود تا ایده های جدید و خالق در زمینه های مربوطه مطرح گردد.
ii. تفكر فراگير: نگرش سیستماتیک و فراگیر برجسته ترین خصوصیت مهندسی صنایع است و اطلاق مهندسی صنایع و
سیستمها به این رشته بی ارتباط با این نگرش نیست. نگرش فراگیر موجب می شود مسائل از کل به جز و تعامل اجزا با هم
مورد بررسی دقیق قرار گرفته و مدل کاملی از سیستمهای مورد نظر تهیه و مسائل مورد نظر آن به بهترین شکل طرح و
بررسی می گردد.
iii. رهبري گروه: هر سیستمی که طراحی می شود اگر به درستی اجرا نشود منتج به نتیجه نخواهد شد. پس حسن اجرا
سیستم طراحی شده یك ضرورت مهم تلقی میشود. آشنایی با کلیت سیستم مورد نظر و نقش اجزا در کارکرد صحیح، این
امکان را فرآهم می آورد که هدایت و رهبری گروه کاری مجری سیستم با انگیزه بیشتری دنبال گردد و در واقع علاوه بر
طراحی سیستم مورد نظر، مهندسی صنایع سیستمهای پیاده سازی و اجرا را نیز پی ریزی نموده و نقش رهبری گروه های
کاری را موثرتر دنبال می نماید

iv. مدیریت زمان : انجام کار بدون توجه به ظرف زمانی و تحویل به موقع خروجی مورد نظر سیستم، ارزش زیادی نمی تواند
داشته باشد. امروزه اهمیت زمان و فرصتهای آن با توجه به عرصه تنگاتنگ رقابت اقتصادی برای همگان واضح و بدیهی است.
در این خصوص مهندسی صنایع با درک موضوع تکنیک هایی را به کار می گیرد که عامل زمان اجرای اجزای کاری را در
تمامی فرایندها مورد توجه و مدیریت قرار می دهد.
v. بهبود مستمر و ارتباط بهره وری: اعتقاد به ارتقا بهره وری و بهبود مستمر یک اصل با ارزش در مهندسی صنایع است.
اکتفا به وضعیت فعلی جز در جا زدن نتیجه دیگری نخواهد داشت. لذا مهندسی صنایع با پذیرش این مطلب که سطح دانش
و مهارت ها یک مقوله نسبی همواره سعی در افزایش بهره وری و بهبود وضعیت کاری نموده و سعی می شود همواره امور اثر
بخش تر و کاراتر شود. نگرش بهبود مستمر این امکان را می دهد که هر روز به فکر ارتقا هر چند به اندازه کوچك
باشیم.(کایزن)
vi. ذهن کنجكاو و یادگيري: یادگیری فرآیندی است که نمی توان بر آن حد و مرز تعیین کرد. مهندسی صنایع به منظور
مطالعه و پیگیری مسائل همواره به این نکته توجه دارد که هر مورد را، منحصر به فرد بررسی نماید و جهت شناخت آن
فرض بر این است که از تصورات ذهنی دوری نموده و سعی بر تعیین کشف واقعیتهای حاکم بر اجزا و کل سیستم می باشد.
لذا عدم وجود تعصب خاص به ماهیت فنی امور موجب می شود ذهنیت کنجکاو برای کشف حقایق نهفته در پدیده ها
تقویت شود و مهندس صنایع با ذهن دژم و پریشان، کمتر میتواند راه حل های ابتکاری و راهگشا برای مسائل مورد نظر ارائه
نماید

o زمینه های فعالیت مهندسی صنایع
با پیشرفت و تحول سریع علوم و فنون و پیچیدگی های روز افزودن آن و نظام های تولیدی و خدماتی نیز گسترش یافته اند که در
این میان اداره صحیح و مناسب این گونه واحدها مستلزم به کارگیری تکنیک های علمی و پیشرفته جهت پیش بینی مدلسازی،
برنامه ریزی، تأمین و تدارک، اجرا و نظارت و ارزیابی نتایج حاصله در راستای وظایف مدیریتی است. همانطوری که می دانیم فعالیت
هر نظام اعم از تولیدی یا خدماتی با اتکا بر فناوری خاص آن امکان تداوم و استمرار دارد و صرفنظر از ماهیت فنی و صنعتی امر،
فناوری دارای چهار جز اصلی شامل:

تجهيزات، امكانات توليدي و خدماتی / دانش فنی است / مدیریت و سازمان / نيروي انسانی

از آنجا که رشته های مهندسی مرسوم نظیر مهندسی مکانیک، برق، ساختمان و … بیشتر به ابعاد فنی صنعت (مورد 1 و 2) توجه
دارند و فرآیند کسب و کار رقابتی به تنهایی پاسخگوی مسائل پیچیده خدمات مهندسی و مدیریتی مدرن امروزی که بصورت
سیستماتیک تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و باورهای انسانی را در چرخه حیات سیستمهای مورد توجه خود لحاظ نمی
نمایند نیستند. لذا برای رفع چنین کمبودهایی در قرن حاضر بویژه طی چند دهه اخیر، رشته جدیدی تحت عنوان مهندسی صنایع
با بهره گیری از علوم ریاضی، فیزیکی، اجتماعی، اقتصادی و تکنیک ها و فنون مهندسی بوجود آمده است.
شاید مناسب بود رشته مهندسی صنایع، مهندسی مدیریت معرفی می شد، چرا که کاربردهای آن محدود به صنعت نیست و هر
موسسه انتفاعی و غیر انتفاعی با جنبه صنعتی یا خدماتی می تواند از فنون و تکنیکهای مهندسی صنایع بهره گیرد. مبحث صرف
منابع و حصول حد اکثر نتیجه از منابع مصروفی چیزی نیست که منحصر به صنعت یا بنگاه خاصی باشد و امروزه با توجه به کمبود
ارتقاع سطح بهره وری امری ضروری و حیاتی محسوب می شود که نشانگر بستر گسترده برای فعالیتهای مهندسی صنایع نفتی،
معدن و انرژی های تجدید پذیر می شود.

مهندسی صنایع در حرفه ها و مشاغلی همچون، بانکداری، خدمات مشاورهای، صنعت بیمه، شرکتهای هواپیمایی، کشتیرانی،
بیمارستانها، کارخانجات، کشت و صنعت، خدمات شهری، استادیوم های ورزشی حوزه های مدیریت پروژه، تضمین کیفیت، حمل و
نقل، انبارداری، طراحی و ایجاد سیستم نوبت گیری و صف بانك، تنظیم زمانبندی چراغ قرمزها، و یا هر حوزه ومکان دیگری که نیاز
به برنامه ریزی، هدایت و مدیریت و ارتقا بهره وری داشته باشد کاربرد دارد. برخی از زمینه های کاری مهندسی صنایع در بازار
کسب و کار عبارتند از:

One. مدیریت پروژه
Two. سیستم تضمین کیفیت
Three. فرآیندها و ساختارهای سازمانی
Four. مهندسی ارزش
Five. مهندسی سیستم‌های اطلاعاتی
Six. مهندسی مالی
Seven. کنترل موجودی انبارها
Eight. تعیین نقطه سفارش اقتصادی
Nine.سیستم جامع اتوماسیون های اداری
Ten.عارضه یابی سازمانها
Eleven.برنامه ریزی استراتژیک
Twelve. طراحی کارخانه
Thirteen.مدیریت مهندسی
Fourteen. برنامه عملیاتی سازمان
Fifteen. حمل و نقل
Sixteen.مهندسی لجستیك
Seventeen. سیستم‌های تولیدی
Eighteen. مدیریت تولید
Nineteen.مهندسی سیستم‌های بهره‌وری

شرکت مهندسی صنایع ” سينوراد” افتخار دارد که در سه زمينه هاي کاري ابتداي ليست شامل:
مدیریت پروژه تضمين کيفيت تحليل سيستم و فرآیندهاي سازمانی مدیریت ریسک برنامه ریز ي استراتژیک
متخصص بوده و در هشت حوزه دیگر نيز فعاليت هاي مشاوره و همكاري حرفه اي
داشته باشد.

رضایت کارفرمایان